१.

वंशज नागरिकता (बाबु आमाको नागरिकता यसै जिल्लाको भएको )

• नागरिकता वनाउने मितिमा १६ बर्ष उमेर पूरा भएको हुनुपर्ने ।
• फोटो समेत प्रमाणित गरी सम्बन्धित गा.पा./न.पा.बाट सिफारिस भएकोअनुसूची १ फाराम ।
• जन्म दर्ता, शैक्षिक प्रमाणपत्र र वावु आमाको  नेपाली नागरिकता प्रमाणपत्र।
• हालसालै खिचिएको अटो साइजको फोटो १ र पासपोर्ट साइजको १ प्रति ।
• नाता खुल्ने एकाघरको/वंशजतर्फका तीन पुस्ताभित्रका व्यक्तिले सनाखत गर्नु पर्ने र निजको नागरिकता ।
• सनाखत गर्नेसंग नागरिकतामा नाम/नाता नखुलेको हकमा नाता प्रमाणित ।
• बाबु वा आमाको मृत्यु भएकोमा मृत्यु दर्ता प्रमाण पत्र। 

• महत्वपूर्ण जानकारीः
  • सेवाग्राहीले निवेदन र फारम वाहेक आवश्यक कागजातका छाँयाप्रति पेश गर्नुपर्ने छ र Verifyगर्ने प्रयोजनका लागि ती कागजातका सक्कल लिइ आउनुपर्ने छ।
  • नावालक परिचयपत्र लिएका निवेदकले राहदानी र सक्कलै नावालक परिचयपत्र पेश गर्नुपर्ने छ।
  • नेपाली राहदानीमा विदेश गई विदेशी राहदानी प्रयोग गरी आएका व्यक्तिले सनाखत गर्न सक्ने छैन ।
  • यस्ता व्यक्तिले विदेशी नागरिकता त्याग गरेमा मात्र नेपाली नागरिकताको कारवाही अगाडि वढ्ने छ ।  
  • नागरिकता वनाउने कार्यका लागि थप कुनै व्यहोरा विवरण बुझ्नुपर्ने भएमा स्थानीय तह वा प्रहरी सर्जमिन लगायत बुझ्न सकिने छ।
  • आवश्यकता अनुसार अन्य जिल्लाको नागरिकताको अभिलेख यसै कार्यालयको CMIS प्रणालीमा हेरिने वा इमेल वा फ्याक्स मार्फत झिकाइनेछ।

२.

विवाहित महिला (वंशज नागरिकता)

• सि.नं. १ मा उल्लेखित साथै देहायका कागजात
  • विवाह दर्ता प्रमाणपत्र / नाता प्रमाणित, पतिको नागरिकता र माईती तर्फको वंश खुल्ने अभिभावकको नागरिकता ।
  • पति वा पतिको एकाघरका व्यक्तिबाट सनाखत गर्नुपर्ने र निजको नागरिकता प्र.प.।
  • पतिको मृत्यु भएको भए मृत्यु दर्ता प्रमाणपत्र ।

३.

बसाई सराई गरी आउने (वंशज नागरिकता)

• सि.नं. १ मा उल्लेखित साथै देहायका कागजात
  • बसाई सराई प्रमाणपत्र, जग्गाधनी प्रमाण पूर्जा,
  • स्थायी बसोबासको सिफारिश वा घर सम्पन्न वा निर्माण स्वीकृति,
  • बिजुली वा धारा पानीको बिल वा मतदाता परिचयपत्र।
  • विवाह गरी आएका महिलाको हकमा सि.नं. २ का कागजात समेत ।

४.

कर्मचारी परिवार (वंशज नागरिकता)

• सि.नं. १ मा उल्लेखित साथै देहायका कागजात
  • यस जिल्लामा कार्यरत सरकारी स्थायी कर्मचारी, सरकारी संस्थान, विश्वविद्यालय वा सामुदायिक विद्यालयमा कार्यरत स्थायी कर्मचारी/शिक्षकले संकेत नम्वर खुलेको कर्मचारी परिचयपत्र ।
  • सम्वन्धित कार्यालयको सिफारिश पत्र (सक्कल)।
  • सम्बन्धित गा.पा./न.पा.बाट सिफारिश भएको अनुसूची फारम २ प्रति, नागरिकताको विवरण पठाउने पत्र र फोटो ३ थान

५.

पितृत्व मातृत्वको ठेगान नभएको व्यक्तिलाई नागरिकता

• फोटो समेत प्रमाणित गरी सम्बन्धित गा.पा./न.पा.बाट सिफारिस गरिएको अनुसूची  - १ फाराम।
• नेपाल सरकारबाट स्वीकृत प्राप्त बाल मन्दिर वा संघसंस्था वा अनाथालयको संरक्षणमा हुर्केको भए त्यस्तो संस्थाको सिफारिस र सो संस्थाको प्रमुखबाट सनाखत र निजको नागरिकता प्र.प.
• कुनै व्यक्ति विशेषले प्रचलित कानून बमोजिम संरक्षकत्व प्राप्त गरी पालनपोषण गरेको भए सो को प्रमाण सहित संरक्षकले सनाखत गर्नुपर्ने ।

६.

बाबु आमाको सम्बन्ध विच्छेद भएका सन्तानको नागरिकता

• 1. फोटो समेत प्रमाणित गरी सम्बन्धित गा.पा./न.पा.बाट सिफारिस गरिएको    अनुसूची–  १ फाराम।
• 2.  जन्म दर्ता, शैक्षिक प्रमाणपत्र, सम्बन्ध विच्छेद प्रमाणपत्र ।
• 3.   वावुले वा वावुको वंशजतर्फका तीन पुस्ताभित्रका व्यक्तिले सनाखत गर्नु पर्ने र निजको नागरिकता ।

७.

जन्मका आधारमा नागरिकता पाएका नागरिकका सन्तानको नागरिकता

• सि.नं. १ मा उल्लेखित प्रकृया पूरा गर्नुपर्ने ।

• ऐन तर्जुमाको अवस्थामा रहेकोले ऐन पारित भएपछि सोही वमोजिम हुने ।

८.

वैवाहिक अंगिकृत (नेपाली संग विवाह गरेकी विदेशी महिला)

• फोटो समेत प्रमाणित गरी सम्बन्धित गा.पा./न.पा.बाट सिफारिश गरिएकाे अनुसूची–७ फाराम ।
• विवाह दर्ता प्रमाण, जन्मदर्ता, शैक्षिक प्रमाणपत्र, सम्वन्धित देशको पहिचान खुल्ने निस्सा (नागरिकता/Voter ID/दुतावास प्रमाणित/राहदानी) र हालसालै खिचिएको फोटो २ प्रति ।
• विदेशी नागरिकता नलिने वा परित्याग गर्ने कारवाही चलाएको प्रमाण (हुलाक भर्पाइ, दुतावासको पत्र आदि)।
• सनाखत गर्ने पति र निजको नेपाली नागरिकता प्र.प.  । पतिको मृत्यु भैसकेमा मृत्यु दर्ता साथै पति संगको नाता खुल्ने ३ पुस्ताभित्रका व्यक्तिको नाता प्रमाणित सहित नागरिकता राखी सनाखत गर्नुपर्ने।
• भारत वाहेक मुलुकको हकमा निवेदकले हाल सम्मको अवधिभर मान्य रहने गरी नेपालको भिसा लिएको हुनुपर्ने । 

९.

अङ्गीकृत नागरिकता लिनु अघि  जन्मिएका  सन्तानलाई  अङ्गीकृत      नागरिकता

• फोटो समेत प्रमाणित गरी सम्बन्धित गा.पा./न.पा.बाट सिफारिश गरिएको अनुसूची– ७ फाराम ।
• बाबु वा आमाले नेपाली नागरिकताको प्रमाणपत्र पेश गरी सनाखत गर्नुपर्ने।
• निवेदकको नाता प्रमाणित पत्र, शैक्षिक योग्यताको प्रमाणपत्र, जन्मदर्ता वा जन्ममिति र जन्म स्थान खुल्ने सम्बन्धित गा.पा./न.पा.बाट किटानी सिफारिस
• नेपालमा बसोबास गरिरहेको व्यहोरा खुल्ने सम्बन्धित गा.पा./न.पा.बाट किटानी सिफारिस
• नेपालमा स्थायी बसोबास गरी काम गरेको भए सोको प्रमाण ।आवश्यकता अनुसार सम्बन्धित गा.पा./न.पा. लगायत अन्य प्रमाण बुझ्न सकिने ।

१०.

  विदेशी नागरिकसंग विवाह गरेकी नेपाली   महिलाबाट   जन्मिएका सन्तानको नागरिकताको सिफारिश

•  
  • फोटो समेत प्रमाणित गरी सम्बन्धित गा.पा./न.पा.बाट सिफारिश गरिएको अनुसूची– ७ फाराम ।
  • आमाको नेपाली नागरिकता
  • नेपालमा जन्म भई स्थायी बसोबास गरेको व्यहोरा खुल्ने सम्बन्धित स्थानीयनिकायको सिफारिसपत्र
  • बाबुको नागरिकताको आधारमा निजले विदेशी मुलुकको नागरिकता नलिएको निस्सा  
  • आवश्यकता अनुसार सम्बन्धित गा.पा./न.पा. लगायत अन्य प्रमाण बुझी गृहमन्त्रालयमा पठाइने । 

११.

नागरिकता परित्यागको जानकारी

• सक्कल नागरिकता प्रमाणपत्र, सक्‍कल राहदानी
• रितपुर्वक भरेको अनुसूची–९ फाराम ( फोटो सहित)
• विदेशी राष्ट्रबाट प्राप्‍त गरेको नागरिकता तथा राहदानी वा प्राप्‍त हुने अग्रिम जानकारी प्रत्र (No Objection Letter)

१२.

पुनः नेपाली नागरिकता कायम गर्न

• नेपालको नागरिकता त्यागेको व्यक्तिले विदेशको नागरिकता त्यागी पुनः नेपालकै नागरिक हुन चाहेमा पहिले जुन जिल्लाबाट नागरिकता प्रमाणपत्र लिएको हो सोही जिल्लामा अनुसूची–११ बमोजिमको ढाँचामा  निवेदन पेश गर्ने ।
• नागरिकता त्याग गर्नु अगाडि लिएको नेपाली नागरिकताको फोटोकपी । सो नभएमा नागरिकता लिएको मिति र नागरिकता त्याग गरेको मिति खुलाउने ।
• विदेशको नागरिकता त्यागेको निस्सा ।
• विदेशको राहदानीमा नेपाल आएकोमा भिसा नियमितको प्रमाण ।
• आवश्यकता अनुसार सम्बन्धित गा.पा./न.पा. लगायत अन्य प्रमाण बुझ्न सकिने ।

१३.

यस जिल्लाबाट जारी भएको ना.प्र.को प्रतिलिपि लिन

• फोटो समेत प्रमाणित गरीएको अनुसूची–२ फाराम (ना.प्र.नं. र जारी मिति खुलाउनु पर्ने),
• पुरानो सक्कल नागरिकता, सो नभए प्रतिलिपि वा नागरिकता नम्वर खुल्ने अन्य प्रमाणपत्र ।
• हालसालै खिचिएको फोटो २ प्रति । 

• महत्वपूर्ण जानकारीः
  • सेवाग्राहीले निवेदन र फारम वाहेक आवश्यक कागजातका छाँयाप्रति पेश गर्नुपर्ने छ र Verify गर्ने प्रयोजनका लागि ती कागजातका सक्कल लिइ आउनुपर्ने छ।
  • आवश्यक कागजातका छाँयाप्रति पेश गर्नुपर्ने र Verify गर्ने प्रयोजनका लागि सवै कागजातका सक्कल लिइआउनुपर्ने छ ।
  • नागरिकता कार्डमा कुनै व्यहोरा अन्यथा प्रिन्ट भएको भए ७ दिन भित्र उक्त कार्ड फिर्ता गरी अभिलेख अनुसार कायम गराउन सकिने छ । म्याद पछाडी संशोधन प्रतिलिपि फारम सिफारिश गरी आउनुपर्ने छ ।
  • आवश्यकता अनुसार अन्य जिल्लाको नागरिकताको अभिलेख यसै कार्यालयको CMIS प्रणालीमा हेरिने वा इमेल वा फ्याक्स मार्फत झिकाइनेछ।

१४.

अन्य जिल्लावाट बसाइसराइ गरी आएको हकमा प्रतिलिपि

•  
• सि.नं १ को अतिरिक्त थप कागजात
  • बसाई सराई प्रमाणपत्र, जग्गाधनी प्रमाण पूर्जा,
  • स्थायी बसोबास वा घर सम्पन्न वा निर्माण स्वीकृति,
  • बिजुली वा धारा पानीको बिल वा मतदाता परिचयपत्र ।
  • निवेदकको नागरिकता प्र.प.  को अभिलेख कार्यालयको तर्फबाट झिकाइनेछ ।

१५.

नागरिकताको विवरण संशोधन गरी प्रतिलिपि लिन

•  
• सि.नं १ को अतिरिक्त थप कागजात
  • सच्चाउनुपर्ने व्यहोरा खुलेको निवेदन
  • विवरण पुष्टि गर्ने/ तथ्य प्रमाणित गर्ने सार्थक आधारहरु
  • उमेरको हकमाः– शैक्षिक प्रमाणपत्र,नोकरीको अभिलेख वा पेन्सनपट्टा.
  • वतनको हकमाः– बसाइसराई वा स्थानीय तहको प्रमाणित कागज ।
  • नामथरको Spelling को हकमाः– शैक्षिक प्रमाणपत्र, बाबु, आमा वा तीन पुस्ताभित्रको व्यक्तिको सनाखत, शैक्षिक संस्थाको फोटो सहितको प्रमाणित पत्र ।
  • हिनतावोधको कारणले थर संशोधन गर्नुपर्ने भए स्थानीय तहबाट सो को सिफारिश ।

१६

पतिको नाम राखी प्रतिलिपी लिन

• सि.नं १ को अतिरिक्त थप कागजात
  • पतिको नाम राखीपाँउ भन्ने निवेदन ।
  • निवेदकको सक्कल नागरिकता प्र.प., विवाहदर्ता प्रमाणपत्र, पतिको नागरिकता 
  • सनाखत गर्ने पति, पतिको मृत्यु भैसकेमा मृत्यु दर्ता साथै पति संगको नाता खुल्ने पुस्ताभित्रका व्यक्तिको नाता प्रमाणित सहित नागरिकता राखी सनाखत गर्नुपर्ने ।

१७.

पतिको नाम हटाइ प्रतिलिपि लिन 

• सि.नं १ को अतिरिक्त थप कागजात
  • पतिको नाम हटाइपाँउ भन्ने निवेदन
  • सम्बन्ध विच्छेदको फैसला र सम्बन्ध विच्छेद दर्ता प्र.प. ।
  • माइति तर्फका वावु आमा वा दाजु भाइले नागरिकता सहित सनाखत गर्नुपर्ने।

१८.

पूर्व पतिको नाम हटाई हालको पतिको नाम कायम गर्न

• सि.नं १ को अतिरिक्त थप कागजात
  • पूर्व पतिको नाम हटाइ हालको पतिको नाम कायम गरीपाँउ भन्ने निवेदन
  • पुर्व पति संगको सम्बन्ध समाप्त भएको देखिने प्रमाण र हालको पतिसंगको विवाह दर्ता ।
  • सनाखत गर्ने पति र निजको नेपाली नागरिकता प्र.प. ।
  • पतिको मृत्यु भैसकेकोमा मृत्यु दर्ता साथै पति संगको नाता खुल्ने ३ पुस्ताभित्रका व्यक्तिको नाता प्रमाणितसहित नागरिकता राखी सनाखत गर्नुपर्ने ।

१९.

अभिलेख झुत्रो भएको/ फेला नपरेको/नष्ट भएको हकमा

• नयाँ नागरिकताको प्रक्रियाको लागि निर्णय सहितको प्रतिलिपी अनुसूची फाराम
• आफ्नो विवरण खुल्ने नागरिकताको फोटोकपी वा मतदाता परिचयपत्रको फोटोकपी वा अन्य कुनै सरकारी कागजातको फोटोकपी
• एकाघरको नाता खुल्ने व्यक्तिको फोटोकपी र सनाखत